Przemoc domowa – nakaz opuszczenia mieszkania i zakaz zbliżania się | Adwokat Gdańsk

Czym jest przemoc domowa?

Przemoc domowa nie ogranicza się do pobicia. Ustawa obejmuje jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, które wykorzystuje przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną i narusza prawa albo dobra osobiste drugiej osoby.

Przemoc domowa może przyjmować między innymi formę:

Kogo chronią przepisy o przemocy domowej?

Ochrona nie dotyczy wyłącznie małżonków mieszkających razem. Może obejmować również byłych małżonków, partnerów i byłych partnerów, osoby pozostające lub pozostające wcześniej w trwałej relacji uczuciowej albo fizycznej, osoby wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, krewnych oraz dzieci.

Za osobę doznającą przemocy domowej uważa się także małoletniego, który jest świadkiem przemocy wobec innej osoby. Oznacza to, że przemoc pomiędzy dorosłymi może mieć bezpośrednie znaczenie dla spraw dotyczących bezpieczeństwa dziecka, jego miejsca pobytu, kontaktów oraz władzy rodzicielskiej.

Policyjny nakaz opuszczenia mieszkania i zakazy

Jeżeli zachowanie osoby stosującej przemoc stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia, Policja może zastosować natychmiastowe środki ochrony. Mogą one obejmować:

• nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia;
• zakaz zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia;
• zakaz zbliżania się do osoby doznającej przemocy na określoną w metrach odległość;
• zakaz kontaktowania się z osobą doznającą przemocy;
• zakaz wstępu do szkoły, placówki, obiektu sportowego, miejsca pracy albo innego miejsca regularnego przebywania tej osoby.

Środki te są natychmiast wykonalne i co do zasady obowiązują przez 14 dni. Nie zależą od tego, kto jest właścicielem mieszkania. W tym czasie należy rozważyć złożenie do sądu wniosku wraz z żądaniem zabezpieczenia.

Jakiej ochrony można żądać od sądu?

Osoba doznająca przemocy domowej może wystąpić do sądu rejonowego o zastosowanie jednego albo kilku środków dopasowanych do sytuacji. Wniosek może obejmować:

• zobowiązanie osoby stosującej przemoc do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia;
• zakaz zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia;
• zakaz zbliżania się do osoby doznającej przemocy na określoną odległość;
• zakaz kontaktowania się bezpośrednio i na odległość;
• zakaz wstępu i przebywania w miejscu pracy, szkole, placówce oświatowej, opiekuńczej lub artystycznej, obiekcie sportowym albo innym miejscu regularnego przebywania;
• zabezpieczenie tych żądań na czas postępowania.

Zakaz kontaktowania może dotyczyć także nękania za pomocą telefonu, poczty elektronicznej, mediów społecznościowych i komunikatorów. Sąd może wskazać konkretną odległość, obszar lub miejsca objęte zakazem.

Czy właściciel mieszkania może zostać zobowiązany do jego opuszczenia?

Tak. Ochrona przed przemocą nie jest uzależniona od własności lokalu, umowy najmu ani tego, kto ponosi koszty mieszkania. Osoba stosująca przemoc może zostać zobowiązana do opuszczenia mieszkania również wtedy, gdy jest jego właścicielem albo współwłaścicielem.

Postępowanie ochronne nie rozstrzyga jednak o prawie własności. Nie prowadzi do odebrania udziału w nieruchomości ani do podziału majątku. Jego celem jest zapewnienie bezpieczeństwa i zakończenie szczególnie uciążliwego wspólnego zamieszkiwania.

Wniosek może być zasadny także wtedy, gdy osoba doznająca przemocy opuściła już mieszkanie z powodu przemocy, osoba stosująca przemoc wyprowadziła się albo przebywa w lokalu jedynie okresowo.

Zabezpieczenie na czas postępowania

W sprawie wymagającej pilnej ochrony nie trzeba czekać na końcowe postanowienie. Wraz z wnioskiem głównym można złożyć wniosek o zabezpieczenie, w tym o:

• przedłużenie obowiązywania policyjnego nakazu lub zakazów;
• nakazanie opuszczenia mieszkania na czas postępowania;
• zakaz zbliżania się do mieszkania lub osoby;
• zakaz kontaktowania się;
• zakaz wstępu do określonych miejsc.

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, że wniosek o zabezpieczenie w sprawie z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej powinien zostać rozpoznany bezzwłocznie, nie później niż w terminie trzech dni od wpływu do sądu.

Jak przebiega postępowanie sądowe?

1. Analiza zagrożenia i dobór żądań. Należy ustalić, czy potrzebny jest nakaz opuszczenia mieszkania, zakaz zbliżania, kontaktowania lub wstępu do określonych miejsc.
2. Przygotowanie wniosku i zabezpieczenia. Wniosek może zostać złożony na urzędowym formularzu, ale powinien zawierać dokładny opis zdarzeń i żądanej ochrony.
3. Złożenie dowodów. Do pisma dołącza się dostępne dokumenty, nagrania, korespondencję, fotografie, dokumentację medyczną i dane świadków.
4. Pilne rozpoznanie zabezpieczenia. Sąd może przedłużyć środki wydane przez Policję albo zastosować środki ochronne na czas sprawy.
5. Rozprawa. Sąd wysłuchuje uczestników i przeprowadza potrzebne dowody. Prokurator otrzymuje odpis wniosku i zawiadomienie o rozprawie.
6. Natychmiastowa wykonalność. Uwzględnione nakazy i zakazy są skuteczne i wykonalne z chwilą ich ogłoszenia.

Ustawa przewiduje, że sąd powinien orzec w terminie jednego miesiąca od wniesienia wniosku. Od postanowienia sądu rejonowego przysługuje apelacja do sądu okręgowego.

Czy wniosek podlega opłacie sądowej?

Osoba doznająca przemocy domowej jest z mocy ustawy zwolniona od kosztów sądowych w sprawach z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej. Oznacza to, że nie uiszcza opłaty od wniosku ani od wniosku o zabezpieczenie.

Odrębną kwestią jest wynagrodzenie wybranego pełnomocnika. Osoba, która nie jest w stanie ponieść jego kosztów, może rozważyć złożenie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Jakie dowody mogą potwierdzać przemoc domową?

Brak jednego rodzaju dokumentu nie przekreśla sprawy. Sąd ocenia cały materiał dowodowy, jego spójność, chronologię i zgodność z pozostałymi okolicznościami.

Niebieska Karta, sprawa cywilna i postępowanie karne

Procedura „Niebieskie Karty”, wniosek o ochronę przed przemocą i postępowanie karne służą różnym celom. Mogą toczyć się równolegle.

• Procedura „Niebieskie Karty” służy diagnozie sytuacji, organizacji pomocy i monitorowaniu bezpieczeństwa.
• Postępowanie cywilne pozwala uzyskać nakaz opuszczenia mieszkania oraz zakazy zbliżania, kontaktowania i wstępu.
• Postępowanie karne dotyczy odpowiedzialności za konkretny czyn, np. znęcanie się, groźby, uszkodzenie ciała lub uporczywe nękanie.

Uzyskanie ochrony cywilnej nie wymaga oczekiwania na prawomocne zakończenie sprawy karnej. Jednocześnie materiały z interwencji Policji i postępowania przygotowawczego mogą mieć znaczenie dowodowe w sprawie sądowej.

Przemoc domowa a dzieci, kontakty i władza rodzicielska

Dziecko będące świadkiem przemocy domowej jest w rozumieniu ustawy osobą doznającą przemocy. Informacje o przemocy mogą wpływać na:

• miejsce pobytu dziecka;
• sposób wykonywania kontaktów;
• kontakty w obecności kuratora lub innej osoby;
• zakaz lub ograniczenie kontaktów;
• ograniczenie, zawieszenie albo pozbawienie władzy rodzicielskiej;
• zabezpieczenie sytuacji dziecka na czas postępowania.

Środki ochrony przed przemocą domową i rozstrzygnięcia dotyczące dzieci nie zastępują się wzajemnie. Niekiedy konieczne jest równoległe złożenie kilku odpowiednio skoordynowanych wniosków.

Co zrobić, gdy nakaz lub zakaz jest naruszany?

Każde naruszenie należy niezwłocznie zgłosić Policji i dokładnie udokumentować. W szczególności warto zabezpieczyć:

• datę, godzinę i miejsce naruszenia;
• nagrania z telefonu lub monitoringu;
• wiadomości i historię połączeń;
• dane świadków;
• numer interwencji Policji;
• informacje o wcześniejszych podobnych zdarzeniach.

Nie należy samodzielnie negocjować spotkania z osobą objętą zakazem, jeżeli może to narazić kogokolwiek na niebezpieczeństwo. W razie bezpośredniego zagrożenia należy wezwać Policję.

Adwokat w sprawach o przemoc domową w Gdańsku

Pomoc kancelarii może obejmować:

• pilną analizę sytuacji i dobór środków ochrony;
• przygotowanie wniosku o nakaz opuszczenia mieszkania i zakaz zbliżania się do niego;
• przygotowanie wniosku o zakaz zbliżania się do osoby, kontaktowania się lub wstępu do określonych miejsc;
• sporządzenie wniosku o pilne zabezpieczenie;
• uporządkowanie i opis materiału dowodowego;
• przygotowanie do przesłuchania i rozprawy;
• reprezentację przed sądem rejonowym i w postępowaniu odwoławczym;
• skoordynowanie sprawy z postępowaniem rozwodowym, dotyczącym dzieci albo postępowaniem karnym;
• przygotowanie pism w razie naruszania orzeczonych zakazów.

Przemoc domowa – najczęściej zadawane pytania