Ustalenie i zaprzeczenie ojcostwa – adwokat w Gdańsku

Ustalenie, zaprzeczenie i bezskuteczność uznania ojcostwa

Potoczne określenie „sprawa o ojcostwo” może oznaczać trzy odmienne postępowania. Dobór właściwego żądania zależy od tego, czy ojcostwo wynika z małżeństwa matki, dobrowolnego uznania czy nie zostało dotąd prawnie ustalone.

Domniemanie ojcostwa męża matki

Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania lub unieważnienia, prawo domniemywa, że pochodzi ono od męża matki. Domniemania nie stosuje się, gdy dziecko urodziło się po upływie 300 dni od orzeczenia separacji.

Szczególna reguła dotyczy sytuacji, w której matka zawarła kolejne małżeństwo przed urodzeniem dziecka. W takim przypadku zasadniczo działa domniemanie pochodzenia od drugiego męża, z wyjątkiem ustawowo wskazanej sytuacji związanej z procedurą medycznie wspomaganej prokreacji.

Uznanie ojcostwa przed kierownikiem USC

Jeżeli nie działa domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki, mężczyzna może uznać ojcostwo. Składa oświadczenie, że jest ojcem, a matka potwierdza je jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy.

Oświadczenia można złożyć przede wszystkim przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, a także przed sądem opiekuńczym. W określonych sytuacjach za granicą uznanie może nastąpić przed polskim konsulem.

Ojcostwo można uznać jeszcze przed urodzeniem się dziecka już poczętego. Uznanie nie może jednak nastąpić, gdy toczy się sprawa sądowa o ustalenie ojcostwa.

Sądowe ustalenie ojcostwa

Sądowe ustalenie jest potrzebne, gdy ojcostwo nie wynika z małżeństwa matki, a mężczyzna nie chce albo nie może uznać dziecka dobrowolnie. Sąd ustala wówczas biologiczne pochodzenie dziecka.

Sądowego ustalenia ojcostwa mogą żądać:

• dziecko;
• matka dziecka;
• mężczyzna uważający się za ojca;
• prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka albo ochrona interesu społecznego.

Matka ani domniemany ojciec nie mogą wytoczyć powództwa po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności. Ograniczenie to nie dotyczy samego dziecka.

Prawo przewiduje domniemanie, że ojcem jest mężczyzna, który obcował z matką dziecka nie wcześniej niż w trzechsetnym i nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem dziecka. Domniemanie może zostać obalone, gdy ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne.

Ustalenie ojcostwa, alimenty i roszczenia matki

Wraz z ustaleniem ojcostwa można dochodzić alimentów na dziecko. Pozew może również obejmować inne roszczenia wynikające z pochodzenia dziecka.

Matka dziecka może żądać odpowiedniego udziału ojca niebędącego jej mężem w:

• wydatkach związanych z ciążą i porodem;
• kosztach jej utrzymania przez trzy miesiące w okresie porodu;
• z ważnych powodów – kosztach utrzymania przez okres dłuższy;
• innych koniecznych wydatkach lub szczególnych stratach majątkowych związanych z ciążą albo porodem.

Jeżeli ojcostwo nie jest jeszcze ustalone, roszczenia majątkowe związane z ojcostwem dochodzi się co do zasady razem z żądaniem jego ustalenia.

Badanie DNA w sprawie o ojcostwo

Dowód z badania genetycznego jest zwykle najważniejszym dowodem w sprawie o ustalenie, zaprzeczenie albo bezskuteczność uznania ojcostwa. Pozwala z bardzo wysokim prawdopodobieństwem potwierdzić ojcostwo albo je wykluczyć.

Prywatny wynik badania może zostać przedstawiony w sprawie, lecz nie zawsze zastąpi badanie zlecone przez sąd. Sądowe badanie zapewnia identyfikację osób, kontrolę pobrania materiału i udokumentowany sposób postępowania z próbkami.

Znaczenie mogą mieć również:

• przesłuchanie stron;
• zeznania świadków;
• korespondencja pomiędzy stronami;
• fotografie i inne dokumenty;
• dokumentacja medyczna;
• okoliczności relacji stron w okresie, w którym mogło dojść do poczęcia.

Zaprzeczenie ojcostwa męża matki

Zaprzeczenie ojcostwa polega na wykazaniu, że mąż matki, którego ojcostwo wynika z ustawowego domniemania, nie jest biologicznym ojcem dziecka.

Powództwo mogą wytoczyć:

• mąż matki;
• matka dziecka;
• pełnoletnie dziecko;
• prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka albo ochrona interesu społecznego.

Mąż matki pozywa dziecko i jego matkę. Matka pozywa męża oraz dziecko. Pełnoletnie dziecko pozywa matkę i jej męża, z uwzględnieniem szczególnych zasad na wypadek śmierci jednej z tych osób.

Zaprzeczenie nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko urodziło się w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji, na którą mąż matki wyraził zgodę.

Terminy na zaprzeczenie ojcostwa

Czy ojciec biologiczny może zaprzeczyć ojcostwu męża matki?

Mężczyzna twierdzący, że jest biologicznym ojcem dziecka, nie należy do osób uprawnionych do samodzielnego wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa męża matki.

Może zwrócić się do prokuratora o rozważenie wniesienia powództwa. Prokurator ocenia jednak samodzielnie dobro dziecka i interes społeczny. Sam wniosek zainteresowanego mężczyzny nie zobowiązuje prokuratora do wszczęcia sprawy.

Dopiero po prawomocnym obaleniu domniemania możliwe może być uznanie ojcostwa przez biologicznego ojca albo jego sądowe ustalenie.

Ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa

Jeżeli mężczyzna uznał ojcostwo, a następnie dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi, właściwym żądaniem jest ustalenie bezskuteczności uznania, a nie zaprzeczenie ojcostwa.

Mężczyzna, który uznał ojcostwo, może wytoczyć powództwo w ciągu roku od dnia uzyskania wiedzy, że dziecko od niego nie pochodzi. Zasady te stosuje się odpowiednio do matki, która potwierdziła uznanie.

Po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności matka ani mężczyzna, który uznał ojcostwo, nie mogą już wytoczyć takiego powództwa. Pełnoletnie dziecko ma własny roczny termin liczony od uzyskania wiedzy, a gdy wiedziało wcześniej – od osiągnięcia pełnoletności.

Do którego sądu złożyć pozew i ile wynosi opłata?

Sprawy o ustalenie i zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa rozpoznaje sąd rejonowy – wydział rodzinny i nieletnich.

W sprawie o ustalenie pochodzenia dziecka powództwo można wnieść także do sądu właściwego według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej. W pozostałych przypadkach właściwość miejscową należy ustalić na podstawie stron konkretnego postępowania.

• Ustalenie ojcostwa: strona dochodząca ustalenia oraz roszczeń z nim związanych jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych.
• Zaprzeczenie ojcostwa: opłata stała od pozwu wynosi 200 zł.
• Bezskuteczność uznania: co do zasady stosowana jest opłata stała właściwa dla spraw dotyczących zakwestionowania uznania ojcostwa.

W toku sprawy mogą powstać wydatki na badanie DNA, kuratora, tłumaczenia albo inne dowody. O ich ostatecznym poniesieniu sąd rozstrzyga według przepisów o kosztach procesu.

Skutki wyroku dotyczącego ojcostwa

Prawomocny wyrok wpływa na stan cywilny dziecka i stanowi podstawę dokonania odpowiednich zmian w akcie urodzenia.

Ustalenie ojcostwa może prowadzić do:

• powstania obowiązku alimentacyjnego;
• uregulowania nazwiska dziecka;
• powstania wzajemnych praw spadkowych;
• uregulowania władzy rodzicielskiej;
• ustalenia kontaktów ojca z dzieckiem;
• uzyskania przez dziecko informacji o swoim pochodzeniu.

Zaprzeczenie ojcostwa albo ustalenie bezskuteczności uznania usuwa dotychczasową prawną więź ojcostwa. Nie powoduje jednak automatycznego ustalenia innego mężczyzny jako ojca.

Jak przebiega sprawa dotycząca ojcostwa?

1. Ustalenie aktualnego stanu prawnego. Analizowany jest akt urodzenia, małżeństwo matki i ewentualne uznanie.
2. Wybór właściwego powództwa. Trzeba odróżnić ustalenie, zaprzeczenie i bezskuteczność uznania.
3. Sprawdzenie terminu i stron procesu. Terminy i prawidłowe oznaczenie pozwanych mają kluczowe znaczenie.
4. Przygotowanie pozwu i roszczeń dodatkowych. Przy ustaleniu można połączyć żądanie z alimentami.
5. Postępowanie dowodowe. Sąd może przeprowadzić badanie DNA oraz inne dowody.
6. Wyrok i zmiana aktu urodzenia. Prawomocne orzeczenie jest podstawą aktualizacji stanu cywilnego.
7. Dalsze uregulowanie sytuacji dziecka. W razie potrzeby rozstrzyga się o alimentach, władzy i kontaktach.

Adwokat w sprawie o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa – Gdańsk

Pomoc kancelarii może obejmować:

• ustalenie właściwego rodzaju powództwa;
• analizę aktu urodzenia i domniemania ojcostwa;
• obliczenie terminu do wniesienia pozwu;
• przygotowanie pozwu o ustalenie ojcostwa;
• przygotowanie pozwu o zaprzeczenie ojcostwa;
• przygotowanie pozwu o bezskuteczność uznania ojcostwa;
• sporządzenie odpowiedzi na pozew;
• wnioski dotyczące badania DNA;
• połączenie ustalenia ojcostwa z alimentami i roszczeniami matki;
• przygotowanie wystąpienia do prokuratora;
• przygotowanie klienta do rozprawy;
• reprezentację przed sądem rodzinnym.

Ustalenie i zaprzeczenie ojcostwa – najczęściej zadawane pytania