Władza rodzicielska – adwokat w Gdańsku

Czym jest władza rodzicielska?

Władza rodzicielska obejmuje obowiązek i prawo rodziców do sprawowania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka, jego wychowywania, reprezentowania oraz podejmowania decyzji dotyczących jego sytuacji. Powinna być wykonywana zgodnie z dobrem dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.

Co do zasady władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Każde z nich jest uprawnione i zobowiązane do jej wykonywania, chyba że sąd określił zakres tej władzy inaczej.

Treść konkretnego orzeczenia ma decydujące znaczenie. Potoczne określenie, że rodzic ma ograniczone prawa, nie wyjaśnia, w jakich sprawach może współdecydować i jakie obowiązki nadal na nim spoczywają.

Prawo rodzicielskie a władza rodzicielska – czy to to samo?

Określenie prawo rodzicielskie jest często używane potocznie przez rodziców i w wyszukiwarkach internetowych. Kodeks rodzinny i opiekuńczy posługuje się jednak terminem władza rodzicielska.

Nie chodzi przy tym wyłącznie o uprawnienia rodzica. Władza rodzicielska jest zespołem praw i obowiązków wykonywanych dla dobra dziecka. Obejmuje przede wszystkim pieczę nad dzieckiem, wychowanie, reprezentowanie go oraz zarząd jego majątkiem. Rodzic ma więc nie tylko prawo współdecydowania, lecz także obowiązek aktywnego dbania o bezpieczeństwo, zdrowie, edukację i rozwój dziecka.

Co obejmuje władza rodzicielska?

• codzienną pieczę nad dzieckiem;
• wychowanie i kierowanie jego rozwojem;
• podejmowanie decyzji dotyczących edukacji i leczenia;
• ustalanie miejsca pobytu dziecka;
• wyrażanie zgody na określone wyjazdy;
• reprezentowanie dziecka przed urzędami i instytucjami;
• zarządzanie majątkiem dziecka;
• zapewnianie dziecku bezpieczeństwa i właściwych warunków życia.

Władza rodzicielska nie oznacza wyłącznie prawa do podejmowania decyzji. Obejmuje również obowiązek aktywnego dbania o zdrowie, bezpieczeństwo, rozwój i edukację dziecka.

Istotne sprawy dziecka i brak porozumienia rodziców

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, o istotnych sprawach dziecka powinni rozstrzygać wspólnie. Gdy porozumienie nie jest możliwe, każdy z rodziców może zwrócić się do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie konkretnej kwestii.

Władza rodzicielska rodziców żyjących osobno

Samo rozstanie rodziców nie powoduje automatycznie ograniczenia władzy któregokolwiek z nich. Jeżeli rodzice żyją osobno, sąd może jednak określić sposób wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania relacji z dzieckiem.

Władza rodzicielska po rozwodzie

Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd rozwodowy rozstrzyga w wyroku między innymi o władzy rodzicielskiej, miejscu pobytu dziecka, kontaktach i kosztach jego utrzymania.

Rodzice mogą przedstawić pisemne porozumienie rodzicielskie. Powinno ono regulować rzeczywiste zasady współpracy, podejmowania decyzji, przekazywania informacji i organizowania opieki.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej

Ograniczenie władzy może mieć różną podstawę i zakres. Nie zawsze oznacza poważne zaniedbania. W przypadku rodziców żyjących osobno może służyć uporządkowaniu sposobu podejmowania decyzji, gdy długotrwały konflikt uniemożliwia współpracę.

Inna sytuacja występuje, gdy dobro dziecka jest zagrożone. Wówczas sąd może wydać zarządzenia ingerujące w sposób wykonywania władzy rodzicielskiej.

• poważne zaniedbania opiekuńcze;
• przemoc wobec dziecka albo innych domowników;
• uzależnienie wpływające na opiekę;
• narażanie dziecka na niebezpieczeństwo;
• niezaspokajanie podstawowych potrzeb;
• trwałe wikłanie dziecka w konflikt rodziców;
• ignorowanie ważnych potrzeb zdrowotnych lub edukacyjnych.

Sam konflikt rodziców nie przesądza o ograniczeniu władzy. Konieczne jest wykazanie jego wpływu na sytuację, bezpieczeństwo albo rozwój dziecka.

Nadzór kuratora i inne zarządzenia sądu

Gdy dobro dziecka jest zagrożone, sąd może dobrać środek odpowiedni do rodzaju i stopnia zagrożenia. Może między innymi:

• zobowiązać rodziców do określonego postępowania;
• zobowiązać rodzinę do współpracy z asystentem rodziny;
• skierować rodziców do terapii lub poradnictwa;
• poddać wykonywanie władzy nadzorowi kuratora;
• zobowiązać rodziców do składania informacji o sytuacji dziecka;
• określić czynności wymagające uprzedniej zgody sądu;
• ustanowić kuratora do zarządu majątkiem dziecka;
• w szczególnie poważnych przypadkach zarządzić umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej.

Nadzór kuratora nie oznacza automatycznego odebrania rodzicom prawa do wszystkich decyzji. Zakres kontroli wynika z treści orzeczenia.

Zawieszenie władzy rodzicielskiej

Sąd może zawiesić władzę rodzicielską w razie przemijającej przeszkody uniemożliwiającej jej wykonywanie. Przyczyną może być na przykład poważna choroba, czasowy brak możliwości sprawowania opieki lub inna przejściowa sytuacja. Po ustaniu przyczyny sąd może uchylić zawieszenie.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

Pozbawienie władzy jest najdalej idącą ingerencją sądu. Może zostać orzeczone, gdy władza nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody, rodzic jej nadużywa albo w sposób rażący zaniedbuje obowiązki względem dziecka.

Brak płacenia alimentów albo sam konflikt z drugim rodzicem nie powodują automatycznie pozbawienia władzy. Mogą być oceniane jako element szerszej sytuacji, ale konieczna jest indywidualna analiza.

Przywrócenie władzy rodzicielskiej

Jeżeli ustanie przyczyna pozbawienia, sąd może przywrócić władzę rodzicielską. Rodzic powinien wykazać rzeczywistą i trwałą zmianę okoliczności, na przykład podjęcie leczenia, ustabilizowanie warunków życiowych lub prawidłowe wykonywanie obowiązków przez odpowiednio długi okres.

Zmiana wcześniejszego orzeczenia

Rozstrzygnięcie dotyczące władzy rodzicielskiej może zostać zmienione, gdy wymaga tego dobro dziecka. Dotyczy to również rozstrzygnięcia zawartego w prawomocnym wyroku rozwodowym.

• istotna poprawa albo pogorszenie sposobu sprawowania opieki;
• długotrwały brak współpracy rodziców;
• naruszanie wcześniejszego orzeczenia;
• pojawienie się zagrożenia dla dobra dziecka;
• ustanie przyczyn wcześniejszego ograniczenia;
• zmiana miejsca zamieszkania albo potrzeb dziecka.

Władza rodzicielska a kontakty z dzieckiem

Władza rodzicielska i kontakty są odrębnymi zagadnieniami. Ograniczenie, zawieszenie albo pozbawienie władzy nie oznacza automatycznie zakazu spotkań z dzieckiem. Kontakty mogą nadal odbywać się, chyba że sąd wydał odrębne rozstrzygnięcie.

Więcej: kontakty z dzieckiem – adwokat w Gdańsku.

Do którego sądu złożyć wniosek i ile wynosi opłata?

Sprawy dotyczące władzy rodzicielskiej rozpoznaje co do zasady sąd rejonowy – wydział rodzinny i nieletnich – właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka, a w braku miejsca zamieszkania dla miejsca jego pobytu.

Jeżeli kwestia władzy rodzicielskiej jest rozpoznawana w sprawie rozwodowej, rozstrzyga ją sąd okręgowy prowadzący rozwód. Opłata od wniosku wszczynającego postępowanie nieprocesowe wynosi co do zasady 100 zł.

Jakie dowody są potrzebne?

Materiał dowodowy powinien koncentrować się na dziecku. Samo wykazywanie konfliktu pomiędzy dorosłymi może być niewystarczające bez opisania jego wpływu na bezpieczeństwo, rozwój albo codzienne funkcjonowanie małoletniego.

Jak przebiega sprawa?

1. Analiza obecnego orzeczenia i sytuacji dziecka. Ustala się zakres władzy każdego rodzica.
2. Określenie dokładnego żądania. Wniosek może dotyczyć sposobu wykonywania, ograniczenia, zawieszenia, pozbawienia albo przywrócenia.
3. Zebranie dokumentów i dowodów. Przygotowywana jest chronologia zdarzeń i materiały dotyczące dziecka.
4. Wniesienie wniosku i ewentualnego zabezpieczenia.
5. Stanowisko drugiego rodzica.
6. Postępowanie dowodowe. Sąd może przesłuchać strony i świadków, uzyskać informacje kuratora albo dopuścić opinię OZSS.
7. Postanowienie albo ugoda.

Adwokat w sprawie o władzę rodzicielską – Gdańsk

• analiza sytuacji prawnej i rodzinnej;
• ocena treści dotychczasowych orzeczeń;
• przygotowanie wniosku lub odpowiedzi na wniosek;
• sprawy o ograniczenie, zawieszenie, pozbawienie lub przywrócenie władzy;
• wniosek o zmianę wcześniejszego orzeczenia;
• rozstrzygnięcie istotnej sprawy dziecka;
• przygotowanie porozumienia rodzicielskiego;
• uporządkowanie materiału dowodowego i reprezentacja przed sądem.

Władza rodzicielska – najczęściej zadawane pytania