Rozliczenie konkubinatu – adwokat w Gdańsku

Czy konkubenci mają wspólny majątek?

Pozostawanie w związku nieformalnym nie powoduje powstania ustawowej wspólności majątkowej. Każdy z partnerów zachowuje własny majątek, chyba że określona rzecz została nabyta przez oboje na współwłasność.

Przy ustalaniu własności znaczenie mają między innymi:

• treść umowy zakupu;
• wpis w księdze wieczystej;
• oznaczenie nabywcy na fakturze albo umowie;
• źródło środków przeznaczonych na zakup;
• ustalenia partnerów dotyczące własności;
• charakter dokonanych przelewów i innych świadczeń.

Na jakiej podstawie prawnej rozlicza się konkubinat?

Nie istnieje jeden przepis pozwalający kompleksowo rozliczyć cały związek nieformalny. Podstawa prawna zależy od rodzaju składnika majątku, źródła finansowania i rzeczywistych ustaleń stron.

Rozliczenie wspólnego mieszkania albo domu

Jeżeli oboje partnerzy są właścicielami nieruchomości, przysługują im udziały wynikające z aktu notarialnego i księgi wieczystej. Każdy współwłaściciel może co do zasady żądać zniesienia współwłasności.

Możliwe sposoby zakończenia współwłasności to:

• przyznanie nieruchomości jednej osobie ze spłatą drugiej;
• fizyczny podział, gdy jest prawnie i technicznie dopuszczalny;
• dobrowolna sprzedaż i podział ceny;
• sprzedaż licytacyjna zarządzona przez sąd.

W postępowaniu można rozliczyć między innymi spłacone raty, koszty remontu, podatki, ubezpieczenie, opłaty konieczne do utrzymania nieruchomości oraz pożytki z najmu.

Sam fakt, że jeden partner zapłacił większą część ceny, nie zmienia automatycznie udziałów wpisanych w księdze wieczystej. Może jednak prowadzić do odrębnego roszczenia pieniężnego.

Nakłady na mieszkanie albo dom należący do partnera

Częsty spór dotyczy nieruchomości należącej wyłącznie do jednej osoby, na którą drugi partner przeznaczał własne pieniądze. Roszczenie może obejmować środki wydane na:

• wkład własny albo część ceny zakupu;
• budowę domu na gruncie partnera;
• wykończenie lub generalny remont;
• materiały i prace wykonawców;
• instalacje i trwałą zabudowę;
• spłatę kredytu obciążającego nieruchomość partnera.

Nie zawsze wystarcza zsumowanie historycznych przelewów. Trzeba ocenić cel świadczeń, podstawę ich dokonania, aktualny stan wzbogacenia właściciela oraz wpływ nakładów na wartość nieruchomości.

Kredyt hipoteczny po zakończeniu związku

Własność nieruchomości i odpowiedzialność wobec banku to odrębne kwestie. O własności decyduje umowa nabycia i księga wieczysta, natomiast o obowiązku spłaty – umowa kredytowa.

Możliwe są między innymi sytuacje, w których:

• oboje partnerzy są współwłaścicielami i współkredytobiorcami;
• oboje odpowiadają za kredyt, ale właścicielem jest tylko jedna osoba;
• właścicielem i kredytobiorcą jest jedna osoba, a raty płacił drugi partner;
• partnerzy są współwłaścicielami, lecz kredyt formalnie obciąża tylko jednego z nich.

Wewnętrzne porozumienie, że kredyt będzie spłacała tylko jedna osoba, nie zwalnia drugiej wobec banku. Przejęcie długu albo zwolnienie współkredytobiorcy wymaga zgody wierzyciela.

Jeżeli jeden współdłużnik spłacił więcej, niż wynikało z wewnętrznego układu stron, może powstać roszczenie regresowe. Jego wysokość zależy od umowy, ustaleń partnerów i celu finansowania.

Samochód, wyposażenie i inne wspólne zakupy

Rozliczenie może obejmować samochód, sprzęt, meble, wyposażenie mieszkania, dzieła sztuki i inne wartościowe rzeczy. Trzeba ustalić, czy rzecz została nabyta przez jednego partnera, przez oboje na współwłasność, za środki drugiej osoby czy jako prezent.

W przypadku samochodu wpis w dowodzie rejestracyjnym jest ważnym dowodem, ale należy badać również umowę sprzedaży, fakturę, źródło finansowania i ustalenia stron.

Jeżeli rzecz jest wspólna, można żądać jej przyznania jednej osobie ze spłatą drugiej, fizycznego podziału, gdy jest możliwy, albo sprzedaży i podziału ceny.

Czy można odzyskać wszystkie pieniądze przekazane partnerowi?

Nie każdy przelew podlega zwrotowi. Sąd ustala jego rzeczywisty cel. Świadczenie mogło stanowić:

• pożyczkę;
• darowiznę albo prezent;
• wkład we wspólną inwestycję;
• zapłatę za konkretny składnik majątku;
• udział w codziennych kosztach gospodarstwa domowego;
• świadczenie spełnione dla realizacji wspólnego celu;
• spłatę zobowiązania należącego do partnera.

Zwykłe koszty żywności, rachunków, wyjazdów i wspólnego życia mogą być uznane za wydatki konsumpcyjne, które nie były przeznaczone do późniejszego rozliczenia. Inaczej może być oceniona znaczna kwota przeznaczona na zakup nieruchomości, spłatę długu albo rozwój firmy.

Praca i inwestycje w firmę partnera

Jeden partner może przez lata pracować w działalności drugiego, finansować zakup sprzętu, opłacać zobowiązania albo wykonywać czynności zwiększające wartość przedsiębiorstwa.

Przy ocenie roszczeń trzeba ustalić między innymi:

• czy praca miała być odpłatna;
• czy została zawarta umowa;
• czy środki były pożyczką, inwestycją albo darowizną;
• czy strony prowadziły wspólne przedsięwzięcie;
• jaką korzyść uzyskał właściciel firmy;
• czy roszczenie pozostaje związane z działalnością gospodarczą.

Szczególne znaczenie mają dokumenty księgowe, przelewy, pełnomocnictwa, korespondencja z kontrahentami, dokumentacja podatkowa i dowody rzeczywiście wykonywanej pracy.

Ugodowe rozliczenie konkubinatu

Porozumienie może ograniczyć czas, koszty i ryzyko postępowania. Ugoda może regulować między innymi:

• przyznanie rzeczy określonemu partnerowi;
• wysokość i termin spłaty;
• sprzedaż wspólnej nieruchomości;
• zasady ponoszenia kosztów do czasu sprzedaży;
• zwrot nakładów i rat kredytu;
• wydanie dokumentów oraz rzeczy osobistych;
• zabezpieczenie płatności w ratach;
• zrzeczenie się pozostałych roszczeń po wykonaniu ugody.

Gdy porozumienie obejmuje przeniesienie własności nieruchomości albo udziału, konieczny jest akt notarialny. Zwolnienie z kredytu nadal wymaga zgody banku.

Jak wygląda sądowe rozliczenie konkubinatu?

1. Ustalenie składników majątku. Sporządzana jest lista nieruchomości, rzeczy, kredytów, przelewów, nakładów i innych świadczeń.
2. Ustalenie prawa własności. Trzeba określić, które składniki należą do jednej osoby, a które są wspólne.
3. Wybór podstawy prawnej. Roszczenie może wynikać ze współwłasności, umowy, bezpodstawnego wzbogacenia albo rozliczeń współdłużników.
4. Obliczenie wartości roszczenia. Konieczne jest określenie żądanej kwoty lub wartości rzeczy.
5. Zgromadzenie dowodów. Dokumenty powinny wykazać nie tylko płatność, lecz także jej cel.
6. Wezwanie do zapłaty albo propozycja ugody. W wielu sprawach warto najpierw przedstawić pełne stanowisko.
7. Wniesienie pozwu albo wniosku. Rodzaj pisma, sąd i opłata zależą od dochodzonego roszczenia.

Pozew o zapłatę rozpoznaje sąd rejonowy albo okręgowy zależnie od wartości roszczenia. Sprawy o prawa majątkowe przekraczające 100 000 zł należą co do zasady do sądu okręgowego. Wniosek o zniesienie współwłasności nieruchomości składa się natomiast do sądu rejonowego właściwego dla jej położenia.

Ile kosztuje sprawa o rozliczenie konkubinatu?

Wysokość opłaty zależy od rodzaju sprawy.

Dodatkowe wydatki mogą obejmować opinię biegłego, wycenę nieruchomości albo przedsiębiorstwa, dokumenty, tłumaczenia oraz koszty aktu notarialnego i wpisów do księgi wieczystej.

Przedawnienie roszczeń po zakończeniu związku

Roszczenia majątkowe co do zasady podlegają przedawnieniu. Ogólny termin wynosi sześć lat, a dla roszczeń okresowych oraz związanych z działalnością gospodarczą zasadniczo trzy lata.

Początek biegu zależy od podstawy roszczenia i może być związany z terminem zwrotu pożyczki, ustaniem wspólnego celu, wezwaniem do zapłaty, datą spłaty długu albo innym zdarzeniem. Nie zawsze odpowiada samemu dniowi rozstania.

Jakie dowody są potrzebne?

Sam przelew wykazuje przekazanie pieniędzy, ale nie zawsze udowadnia, czy była to pożyczka, darowizna, udział w kosztach życia czy wkład we wspólną inwestycję.

Rozstanie partnerów a wspólne dzieci

Rozliczenie majątkowe byłych partnerów jest odrębne od spraw dotyczących dzieci. Brak małżeństwa nie ogranicza możliwości uregulowania miejsca pobytu, kontaktów, władzy rodzicielskiej ani alimentów.

Adwokat – rozliczenie konkubinatu w Gdańsku

Pomoc kancelarii może obejmować:

• analizę sytuacji majątkowej byłych partnerów;
• ustalenie własności poszczególnych składników;
• dobór właściwej podstawy prawnej;
• analizę przelewów, kredytów i nakładów;
• obliczenie wartości dochodzonych roszczeń;
• przygotowanie wezwania do zapłaty albo propozycji ugody;
• prowadzenie negocjacji i przygotowanie umowy rozliczeniowej;
• sporządzenie pozwu o zapłatę albo odpowiedzi na pozew;
• prowadzenie sprawy o zniesienie współwłasności;
• rozliczenie nakładów, rat kredytu i wspólnych zobowiązań;
• przygotowanie wniosków dowodowych;
• reprezentację podczas rozpraw i negocjacji.

Rozliczenie konkubinatu – najczęściej zadawane pytania