Ubezwłasnowolnienie całkowite i częściowe – adwokat Gdańsk

Czym jest ubezwłasnowolnienie?

Ubezwłasnowolnienie jest sądowym ograniczeniem albo pozbawieniem zdolności do czynności prawnych. Ma służyć ochronie osoby, która ze względu na zaburzenia psychiczne nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem albo potrzebuje pomocy w prowadzeniu swoich spraw.

Postępowanie nie służy karaniu osoby chorej ani rozwiązywaniu zwykłego konfliktu rodzinnego. Sąd bada rzeczywiste funkcjonowanie uczestnika, jego stan zdrowia, bezpieczeństwo, sposób gospodarowania pieniędzmi oraz zdolność do podejmowania świadomych decyzji.

Ubezwłasnowolnienie całkowite a częściowe

Rodzaj żądania powinien wynikać z aktualnego stanu uczestnika. Nie należy wnioskować o ubezwłasnowolnienie całkowite wyłącznie dlatego, że daje ono rodzinie szersze możliwości działania.

Kiedy rozważa się złożenie wniosku?

Sprawy o ubezwłasnowolnienie najczęściej dotyczą sytuacji, w których osoba nie rozumie znaczenia podejmowanych czynności, nie potrafi zabezpieczyć podstawowych potrzeb albo staje się szczególnie narażona na wykorzystanie przez osoby trzecie.

Kto może złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie?

Wniosek może złożyć:

• małżonek osoby, której dotyczy wniosek,
• krewny w linii prostej, np. rodzic, dziecko albo wnuk,
• rodzeństwo,
• przedstawiciel ustawowy.

Niezależnie od tego z żądaniem może wystąpić prokurator. Jeżeli osoba zainteresowana nie należy do kręgu uprawnionych, może przedstawić prokuraturze informacje i dokumenty uzasadniające podjęcie działania.

Do jakiego sądu złożyć wniosek w Gdańsku?

Sprawy o ubezwłasnowolnienie należą do właściwości sądów okręgowych. Właściwy jest sąd miejsca zamieszkania osoby, której dotyczy wniosek, a gdy nie ma ona miejsca zamieszkania – sąd miejsca jej pobytu.

Dla osoby mieszkającej na obszarze właściwości Sądu Okręgowego w Gdańsku wniosek kieruje się do tego Sądu. Sprawy o ubezwłasnowolnienie rozpoznaje I Wydział Cywilny Sądu Okręgowego w Gdańsku.

Jakie dokumenty przygotować?

Zakres dokumentów zależy od przyczyny wniosku i aktualnego stanu uczestnika. Najczęściej potrzebne są:

• odpis aktu urodzenia albo aktu małżeństwa osoby, której dotyczy sprawa,
• dokument potwierdzający relację wnioskodawcy z uczestnikiem,
• aktualne zaświadczenie lekarskie dotyczące stanu zdrowia,
• dokumentacja leczenia psychiatrycznego, neurologicznego, geriatrycznego lub odwykowego,
• wypisy ze szpitala, wyniki badań i informacje o przyjmowanych lekach,
• dokumenty pokazujące problemy z prowadzeniem spraw, np. nieuzasadnione umowy, wypłaty, zadłużenie albo utratę pieniędzy,
• dane świadków znających codzienne funkcjonowanie uczestnika.

Gdy wniosek opiera się na chorobie psychicznej, sąd może zażądać świadectwa lekarza psychiatry. Przy niepełnosprawności intelektualnej znaczenie może mieć opinia psychologa, a przy uzależnieniu – zaświadczenie właściwej poradni.

Jak przebiega postępowanie?

1. Analiza sytuacji i dokumentacji. Należy określić, czy żądanie powinno dotyczyć ubezwłasnowolnienia całkowitego czy częściowego oraz jakie dowody potwierdzają spełnienie przesłanek.
2. Złożenie wniosku do sądu okręgowego. Wniosek powinien zawierać dokładne żądanie, opis funkcjonowania uczestnika, uzasadnienie i wnioski dowodowe.
3. Wysłuchanie osoby, której dotyczy sprawa. Sąd powinien bezpośrednio ocenić jej sytuację, o ile stan zdrowia na to pozwala.
4. Badanie przez biegłych. Uczestnik powinien zostać zbadany przez lekarza psychiatrę albo neurologa oraz przez psychologa.
5. Rozprawa i postanowienie. Sąd ocenia całokształt dowodów i rozstrzyga, czy istnieją podstawy do ubezwłasnowolnienia oraz w jakim zakresie.
6. Ustanowienie opiekuna albo kuratora. Po prawomocnym orzeczeniu odpowiednie postępowanie prowadzi sąd opiekuńczy.

W postępowaniu uczestniczy prokurator. W razie potrzeby sąd może także ustanowić doradcę tymczasowego, aby zabezpieczyć osobę lub jej majątek jeszcze przed zakończeniem sprawy.

Ile kosztuje sprawa o ubezwłasnowolnienie?

Opłata sądowa od wniosku wynosi 100 zł. Dodatkowo sąd pobiera zaliczkę na wynagrodzenie biegłych, ponieważ badanie i opinia lekarza oraz psychologa stanowią zasadniczy element postępowania.

Ostateczny koszt opinii zależy od liczby biegłych, zakresu badań, objętości dokumentacji i ewentualnej potrzeby sporządzenia opinii uzupełniającej.

Jakie są skutki ubezwłasnowolnienia?

Orzeczenie może wpływać m.in. na zawieranie umów, zarządzanie pieniędzmi i nieruchomościami, prowadzenie postępowań oraz podejmowanie innych czynności prawnych. Dlatego przed złożeniem wniosku należy dokładnie przeanalizować jego możliwe konsekwencje.

Czy ubezwłasnowolnienie można uchylić albo zmienić?

Tak. Gdy przyczyny ubezwłasnowolnienia ustaną, sąd może je uchylić. Jeżeli stan osoby ulegnie zmianie, możliwe jest także zastąpienie ubezwłasnowolnienia całkowitego częściowym albo częściowego całkowitym.

Osoba ubezwłasnowolniona może samodzielnie zaskarżać postanowienia oraz występować o uchylenie albo zmianę ubezwłasnowolnienia.

Pomoc adwokata w sprawie o ubezwłasnowolnienie

Zakres pomocy może obejmować:

• ocenę, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania,
• wybór pomiędzy żądaniem ubezwłasnowolnienia całkowitego i częściowego,
• przygotowanie wniosku i wniosków dowodowych,
• uporządkowanie dokumentacji medycznej i finansowej,
• reprezentację przed Sądem Okręgowym w Gdańsku,
• udział w postępowaniu dotyczącym opinii biegłych,
• przygotowanie dalszych działań dotyczących opiekuna albo kuratora.

Powiązane sprawy

Najczęstsze pytania